Người bệnh nam 66 tuổi, vào viện vì tiểu tiện khó khăn tia nước tiểu yếu, người bệnh được siêu âm kiểm tra kích thước tuyến tiền liệt là 71,5 cm3, được chẩn đoán Phì đại tuyến tiền liệt, sau 1 đợt điều trị bằng châm cứu, xoa bóp, kết hợp uống thuốc y học cổ truyền, các triệu chứng của người bệnh cải thiện rõ rệt, người bệnh đi tiểu tiện dễ dàng hơn, siêu âm kiểm tra kích thước tiền liệt tuyến là 66 cm3.
Phì đại tuyến tiền liệt là bệnh thường gặp của nam giới ở độ tuổi trung niên trở đi. Phì đại tuyến tiền liệt là một bệnh lành tính, theo y học cổ truyền bệnh được chia làm 3 dạng là bàng quang tích nhiệt, bàng quang ứ trở, thận dương hư suy.
Phì đại tuyến tiền liệt là gì?
Tuyến tiền liệt là bộ phận sinh dục của nam giới vị trí dưới cổ bàng quang và bao quanh niệu đạo, ống dẫn tiểu. Theo y học cổ truyền, tuyến tiền liệt là cơ quản sản xuất các chất lỏng trong tinh dịch, chất dịch màu trắng sữa nuôi dưỡng và vận chuyển tinh trùng ra dương vật trong quá trình xuất tinh.
Thông thường kích thước tuyến tiền liệt nặng từ 15 – 20g, chỉ phát triển thật sự từ lúc dậy thì cho đến 25 tuổi. Ngoài tuổi 40 tuyến tiền liệt bị phình to ra về kích thước gây ra các vấn đề về đường tiết niệu thì được coi là bị phì đại tuyến tiền liệt. Ngoài 50 tuổi nam giới thường bị mắc chứng bệnh này. Theo thống kê có đến trên 90% nam giới độ tuổi 80 mắc bệnh.
Đông y xếp phì đại tuyến tiền liệt vào loại ‘Lâm Chứng’, ‘Bạch Trọc’, ‘Huyết Lâm’, ‘Bạch Dâm’, ‘Niệu Tinh’, ‘Tinh Trọc’, ‘Lâm Trọc’, ‘Lao Lâm’, ‘Khí Lâm’.
Nguyên nhân gây phì đại tuyến tiền liệt
Theo y học cổ truyền phì đại tuyến tiền liệt là do:
Thấp nhiệt ứ trệ ở vùng hạ tiêu: ngoại cảm thấp nhiệt độc tà hoặc cảm hàn tà hóa thành nhiệt, nhiệt và thấp tương tranh, thấp nhiệt dồn xuống phía dưới, rót vào tinh cung, uẩn kết không tan làm cho khí trệ, huyết ngưng, kinh lạc bị ngăn cách. Thấp nhiệt dồn xuống vào bàng quang khiến cho khí ở bàng quang không hóa được, hoặc do ăn uống thất thường, ăn nhiều thức ăn cay nóng, thích ăn thức ăn béo, ngọt làm cho Tỳ Vị vận hóa không đều, thấp nhiệt sinh ở bên trong, thấm xuống bàng quang, chuyển vào kết ở tinh cung, ứ huyết, trọc tinh kết ngưng lại không hóa được gây nên bệnh.
Âm Hư Hỏa Vượng: Sinh hoạt tình dục quá mức làm cho tinh khí hao tổn, thận tinh bị tổn hại, âm hư hỏa vượng, tướng hỏa vọng động làm cho tinh bị tổn hại, bị ngăn trở, rót vào tinh cung, thấp trệ hóa thành nhiệt khiến cho bại tinh hợp với hỏa tiết ra.
Tỳ Khí Hạ Hãm: Lao nhọc quá sức, ngồi lâu, tương tư hoặc ăn uống thất thường làm cho Tỳ Vị bị tổn thương, Tỳ không hóa được thấp, trở trệ ở tinh cung, tỳ hư, trung khí hạ hãm, cốc khí không chuyển được xuống dưới, tinh và trọc tương bác nhau khiến cho tiểu ra chất đục.
Thận Nguyên Hư Suy: Người lớn tuổi, thân thể suy yếu hoặc phòng lao làm cho tinh bị hao tổn, âm tổn khiến cho dương và thận nguyên bị suy yếu, mệnh môn hỏa suy, không cố nhiếp được, tinh quan không vững, tinh không bế tàng được thì phải tiết ra.
Tinh Cung Bị Ứ Trở: Thấp nhiệt lâu ngày không được thanh đi, tướng hỏa lâu ngày không tiết ra được, tinh bị ứ lại thành trọc, tinh ứ lâu ngày, tinh đạo, tinh cung, khí huyết bị ngưng kết gây nên.
Do Phế nhiệt, khí uất, không thông điều được thủy đạo, nhiệt tà rót xuống bàng quang.
U xơ tuyến tiền liệt có triệu chứng gì?
U xơ tuyến tiền liệt gây ra khá nhiều triệu chứng khó chịu. Dưới đây là một số triệu chứng điển hình của chứng bệnh này:
– Khó tiểu (bí tiểu tiện): Người bệnh có muốn đi tiểu nhưng cảm giác rất khó khăn, đứng một lúc mới đi tiểu được, cảm giác tiểu tiện không có lực, có lúc tiểu rắt.
– Tiểu són: Hiện tượng nước tiểu tự bài tiết và không kiềm chế được khi ngủ. Có khi hiện tượng này xuất hiện cả ban ngày.
Các biểu hiện của u xơ tuyến tiền liệt
– Tiểu ngắt quãng: Bệnh thường đi kèm với hình thành sỏi bàng quang làm cho nước tiểu ngắt quãng đột ngột. Khi gặp lạnh hoặc uống rượu bia nhiều…triệu chứng này càng nặng hơn.
– Tiểu nhiều lần: Số lần đi tiểu trong ngày tăng lên 3 – 4 lần so với mức trung bình. Khoảng cách giữa 2 lần đi tiểu ngắn, lúc nào cũng có cảm giác buồn đi tiểu.
Điều trị tăng sản tuyến tiền liệt bằng thuốc y học cổ truyền
*Thấp nhiệt.
Triệu chứng: Tiểu tiện nhiều lần, cảm giác đau rát khi đi tiểu, nước tiểu đục hoặc lẫn máu, có thể sốt, khát nước, đại tiện táo, chất lưỡi đỏ, rêu vàng, mạch hoạt sác.
Pháp: Thanh nhiệt hóa thấp, thông lợi bàng quang.
Bài thuốc: Bát chính tán gia giảm.
Sa tiền tử 16g
Mộc thông 12g
Hoạt thạch 16g
Chi tử 10g
Đại hoàng chế 8g
Liên kiều 6g
Kim ngân hoa 12g
Cam thảo 6g
Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần.
*Khí trệ huyết ứ.
Triệu chứng: tiểu nhiều lần, tiểu không thông, dòng tiểu nhỏ, ngắt quãng, hoặc tiểu nhỏ giọt, chất lưỡi tím hoặc đỏ, rêu ít, mạch huyền hoãn.
Pháp: Thanh lợi hạ tiêu, hoạt huyết hóa ứ.
Bài: Tiểu kế ẩm tử gia giảm.
Sinh địa 20g
Tiểu kế 20g
Hoạt thạch 20g
Mộc thông 12g
Bồ hoàng(sao đen) 12g
Ngẫu tiết 12g
Đương quy 12g
Chi tử 10g
Chích cam thảo 6g
Tất cả làm thang, sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần.
*Thận khí hư.
Triệu chứng: Tiểu tiện nhiều lần không thông, tiểu không hết bãi, lưng gối đau mỏi, tinh thần mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, váng đầu, ngủ ít hay mê, sắc mặt xanh nhợt, lưỡi hồng nhợt, rêu trắng, mạch huyền sác.
Pháp: Ôn dương, ích khí, bổ thận, thông lâm.
Bài thuốc: Tế sinh thận khí thang gia vị
Thục địa 16g
Hoài sơn 12g
Sơn thù 8g
Đan bì 8g
Nhục quế 4g
Hắc phụ tử 4g
Phục linh 12g
Trạch tả 12g
Ngưu tất 12g
Sa tiền 12g
Kim ngân hoa 16g
Ngũ gia bì gai 16g
Tất cả làm thang, sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần.
* Phương pháp phòng bệnh
Đáp ứng ngay nhu cầu đi tiểu tiện của cơ thể.
Uống đủ nước.
Hạn chế uống nước trước khi đi ngủ.
Có chế độ ăn hợp lý: ăn rau củ, tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ.
Tránh tự ý sử dụng các loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, thuốc lợi tiểu.
Rèn luyện lối sống vệ sinh, khoa học, lành mạnh.
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN TỈNH BẮC GIANG
Y ĐỨC – CHẤT LƯỢNG – THÂN THIỆN
Địa chỉ: Số 02 – Đường Nguyễn Danh Vọng – Phường Ngô Quyền – TP. Bắc Giang.
Điện thoại: 0976 039 710 – 02043 662 169
Website: yhctbg.vn
Zalo OA: Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Bắc Giang
